Yükleniyor...
Bekleyiniz...
Tarlabasi Genclik Grubunun Web Sitesine Hosgeldiniz ... Keyifli Dakikalar Gecirmeniz Dilegiyle ...
Geri Dön
SÜRYANİLER’DE TIP BİLİMİ
Süryaniler tarih boyunca çeşitli bilim dalları ile yakından ilgilenmişler ve birçok bilim adamı yetiştirmişlerdir. Tıp ilmi Süryani alimlerinin en çok çalışma yaptığı alanlardandır. Bin yıldan uzun bir süre bu bilim dalında faaliyet gösteren Süryani bilim adamlarının çalışmaları, onların ünlerinin tüm Doğu ülkelerine yayılmasını sağlamıştır. Bar Ebroyo’nun yazdığı Süryanice tarih kitabında (kronografi) bu meşhur hekimlerden bahsedilmektedir. Bu hekimler; Riş Aynolu (Ras Ayn) Sergis, Diyarbakırlı Atnos(Atanos), Filogrius, Şemun Dtaybuthe, Episkopos Grigorios, Antakya Patriği Teodosios, Yonan Bar İshok‘tur. Bu alimlerin eserlerinden bilindiği kadarıyla Riş Aynolu Sergis, Galen’in bazı çalışmalarını Süryanice’ye çevirmiştir. Bunlar "Ars Medicia" (Tıp Mesleği) ve "De Alimentorium" (Beslenmenin Özellikleri) adlı eserlerdir. Bugün Atnos, Filogrios ve Episkopos Grigorios’un çalışmaları hakkında kapsamlı bir bilgiye sahip değiliz. Bununla birlikte Atnos ve Episkopos Grigorios’un bazı konularda derlemelerinin olduğu, Bar Abi Usaybia tarafından söylenmektedir. Atnos ve Filogrios’un 7. Yüzyılda; Grigorios ise 8. Yüzyılda yaşadığı tahmin edilmektedir. Antakya Patriği Teodosios ise tıp bilimiyle ilgili çok kapsamlı bir derleme yapmıştır. Pagnon ise, çevirisi kimin tarafından yapıldığı belli olmayan, Hippocrates’in "Aphorism" adlı eserinin Süryanice çevirisini yayınlamıştır. Hirus’taki kütüphanede yazarı bilinmeyen geniş kapsamlı bir tıp kitabı vardır. Yaklaşık 600 sayfa olan bu kitap, çok duru ve güzel bir üslupla kaleme alınmıştır. Baş kısmındaki birkaç sayfası kaybolmuş olan eserin sonunda Huneyn’in bir makalesi bulunmaktadır. Bu kitaptaki bir diğer makale, Malatyalı papaz Yuhanon’un oğlu Diakos Basit tarafından 1224 yılında yazılmıştır. Süryanice bilim kitapları incelendiğinde Urfalı bilgin Gabriel’in (1227) yazdığı çok sayıda felsefe ve tıp kitabı da göze çarpmaktadır. Tıp alanında ün yapmış başka bir Süryani hekim de Bar Ebroyo’dur. Bar Ebroyo, Dioskorides’in "De Medicamentis Simplicbus" adlı kitabını ve İbni Sina’nin "Kanun" eserinin dört bölümünü Süryanice’ye çevirmiştir. Ayrıca o güne kadar geçerliliği olan bütün tıp teorilerini kapsayan bir tıp kitabı yazarak, tıbbın gelişmesine önemli katkılarda bulunmuştur. Bar Ebroyo bunların yanında Grafiki’nin büyük kitabından yaptığı seçmeleri Arapça olarak yazmış ve Hippocrates’in Aphorism adlı eserinin bazı kısımlarıyla, "Vücut Organlarının Yararları" isimli kitabı yorumlamıştır. Bar Ebroyo’nun yaptığı en önemli çalışmalarından biri de Hunayn Bar İshok’un kitabının Tiryak (panzehir, çare) bölümüne kadar olan sorularını yorumlamasıdır.
Tarih boyunca tıp alanında çalışmalarını sürdürmüş önemli Süryani hekimlerinin isimleri, bir liste olarak aşağıda verilmiştir:
1- Mifarkat Metropoliti Maruta (Ölümü: 421) 2- Hekimlerin başı, Suruçlu Mor Yakup’un amcasının oğlu Kuro (Ö. 521) 3- Riş Aynolu papaz Sergis 4- Sincarlı Gabriel (Ö. 610) 5- Papaz Emaos 6- Diyarbakırlı Atnos 7- Pilogrios 8- Episkopos Grigorios (8. Yüzyıl) 9- Patrik Teodosios (Ö. 896) 10- Abrohom bar Bakus 11- Yahya bar Adi (Ö. 974) 12- Ali bar Bakus (Ö. 1004) 13- İsa bar Zuro (Ö. 1008) 14- Abülhayr al-Hasan bar Hamoro 15- Abül Başar Süryani 16- Yabrudlu Abulfaraç (Ö. 1035) 17- İsa bar Ali Bakus (Ö. 1043) 18- Tigritli Alfasal bar Garir 19- Tigritli Abünasır bar Garir (Ö. 1079) 20- Diakos Abül Yaşar (Ö. 1100) 21- Papaz Abulfaraç (Ö. 1112) 22- Urfalı Diakos Abü Said (Ö. 1138) 23- Hekimlerin başı Diakos Abu Ali (Ö. 1169) 24- Diakos Sohdo Dbeth Şumno (Ö. 1170) 25- Meşhur hekim Burhan (Ö. 1190) 26- Urfa Metropoliti Atanasios Denho (Ö. 1191) 27- Kartbartlı Şemun (Ö. 1207) 28- Diyarbakır Metropoliti (Ö. 1122) 29- Kayserili Abülhasan (Ö. 1222) 30- Bağdatlı Toma’nın oğlu Abülkaram Said (Ö. 1223) 31- Doğu’daki hekimlerin başı Baş Diakos Abu Daid (Ö. 1224) 32- Urfalı Hasnun (Ö. 1227) 33- Urfalı Gabriel 34- Malatyalı Abü Salem bar Karbe (Ö. 1234) 35- Bağdatlı Mari dbeth Tuma (Ö. 1236) 36- Antakyalı bilgin Teodori (Ö. 1240) 37- Hasnun öğrencisi Urfalı İsa (Ö. 1244) 38- Abülhayr Sahel bar Saed dbeth Tuma (Ö. 1249) 39- Hankeyfli papaz Yeşu dbeth Tuma (Ö. 1243) 40- Bar Ebroyo’nun babası Malatyalı diakos Ahrun bar Tuma (Ö. 1252) 41- Malatyalı bar Bagras (Ö. 1255) 42- Musullu Abülhayr Dokik (Ö. 1258) 43- Urfalı Meferyono Saliba (Ö. 1258) 44- Tac al-Devle Abü Tahir dbeth Tuma (Ö. 1277) 45- Malatyalı Kufar bar Ahrun (Ö. 1284) 46- Urfalı Abülhayr 47- Malatyalı Bar Ebroyo (Abülfaraç)-Ö. 1286 48- Papaz Şemun dbeth Tuma (Ö. 1289) 49- Bartellolu diakos Yuhanon bar Saro (Ö. 1292) 50- Bartellolu diakos Behnam Habukni (Ö. 1293) 51- İshok bar Abülfarac bar Kaşişo (Ö. 1299) 52- Arbelli papaz Cemaleddin (Ö. 1269) 53- Siirtli Meferyono Aziz (Ö. 1487) 54- Şamlı diakos Yuhanon (Ö. 1580) 55- Patrik Nimetullah Nureddin (Ö. 1587) 56- Episkopos Tuma Nureddin (Ö. 1592)
Yukarıdaki listede yer alan hekimlerden bazılar tıp alanında Arapça kitaplar yazmışlardır. Bu hekimler; Abrohom bar Bakus, Yahya bar Adi, Ali bar Bakus, İsa bar Zur’o, Yebrudlu Abülfarac, Alfasal bar Garir ve kardeşi Yahya bar Garir’dir.